Filtreli selfie paylaşımı ile ilgili uyarı: 'Gerçeklik ve fantezi arasındaki sınır belirsizleşiyor'

Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yasemen Işık, öz çekim (selfie) uygulamalarının, ergenlerdeki psikolojik yansımalarıyla ilgili değerlendirmede bulundu.

Işık, öz çekim ve bu fotoğrafları sosyal medya hesabına yükleme ya da arkadaşlarına gönderme şeklindeki etkinliklerin, yetişkinlerde olduğu gibi ergenler arasında da giderek yaygınlaştığına dikkati çekti.

Prof. Dr. Yasemen Işık, bu etkinliklerin, ergenler için akran ağlarıyla etkileşim kurmaları, sürdürmeleri ve kendilerini onların beğeni ya da yorumları aracılığıyla kabul görmüş, onaylanmış, takdir edilmiş hissetmeleri gibi işlevler görebildiğini kaydetti.

Ergenliğin başlamasıyla fiziksel görünüme ilişkin algının, öz değer için daha önem kazandığını belirten Işık, benlik imgesinin, dolayısıyla öz değerin, akranlar tarafından doğrudan etkilendiğini ve biçimlendirildiğini vurguladı.

Işık, "Bedensel değişimlerle yüzleşme, yeni bedenin zihinleştirilmesi ve kimliğin yapılanması gerçekleşirken sosyal medya, ergenin kimlik yapılandırma ve keşif süreçleri için ideal bir ortam olabilmektedir. Bu ortamda selfieler de benliği keşfetme için bir çevre oluşturmaktadır" dedi.

'Beğeni ve yorum alarak sosyal medyada yer edinme önem taşıyor'

Ergenin öz değeri sosyal norm ve beklentilere daha fazla uyumlu olduğunda benlik saygısının arttığına işaret eden Prof. Dr. Işık, şu değerlendirmelerde bulundu:

'İdeal benlik sunumu ihtiyacı artıyor'

Bireylerin daha iyi bir çevrim içi benlik sunumu için fotoğraflarını çeşitli düzenlemelerin ardından paylaşabildiğini ifade eden Işık, "Ergenlikte fotoğraflarını paylaşmadan önce düzenleme gereksinimi duyulması, benlik saygısındaki düşüşü yönetme stratejisini ya da ideal benlik sunumu aracılığıyla akranları üzerinde etki uyandırma amacını yansıtmaktadır. Akranların pekiştirici rolü özellikle de onaylayıcı tepkileri, ergenlerde baskın görünüm ideallerini ve çevrim içi benlik sunumunu şekillendirmektedir" diye konuştu.

'Özçekim onay arayışı için bir araç'

"Dünya çapında insanların güzellik algılarının bozulmasına yol açan filtre ve fotoğraf düzenleme yöntemleri artık bir norm haline gelmiştir" diyen Işık, önceleri yalnızca modellerin ve oyuncuların dergi kapaklarında yer alan resimleri için kullanılan fotoğraf düzenleme teknolojisinin artık akıllı telefon uygulamaları sayesinde herkes için aynı düzeyde mükemmellik ulaşılabilir hale geldiğini söyledi.

Işık, filtreler ve fotoğraf düzenlemeyi içeren etkinliklerin, kendini nesneleştirme özelliğinde artışla ilişkili olduğunu anlatarak, sözlerine şöyle devam etti:

'Beden hoşnutsuzluğu tetikleniyor'

Akranlarından onay arayışı ve doyum hissi için bir araç olan öz çekimlerin, benlik saygısı, öz güven ve popülariteyi artırma gibi olumlu işlevler görebildiğini belirten Işık, "Buna karşın ideal beden tiplerini içeren kültürel standartlar, olumsuz öz değerlendirme, düşük beden hoşnutluğu, nesneleştirme, düşük benlik saygısı ve yeme bozuklukları gibi sonuçlar doğurabilmektedir. Selfie çekme, düzenleme, paylaşma gibi etkinliklerin aşırı olması ise gösteriş yapma ve kendiyle aşırı meşguliyet anlamına gelmekte olup gerçek kendiliğini sergilemekten tamamen kaçınmaya yol açabilir" uyarısında bulundu.

Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yasemen Işık, dijital olarak düzenlenmiş fotoğrafların, ideal ve gerçekçi olmayan bir benlik sunumuyla yapılan sosyal karşılaştırmalara yol açabildiğini söyledi.

Sıklıkla kendinden daha iyi durumdaki, gerçekçi olmayan ve idealleştirilmiş medya görüntüleri ile yapılan karşılaştırmaların, beden imgesinde bozulmayı ve beden hoşnutsuzluğunu tetikleyebildiğini söyleyen Işık, beden imgesinde bozulmanın, fotoğrafların paylaşılmadan önce daha fazla düzenlenmesine yol açabildiğine işaret etti.

'Gerçeklikle bağ kopuyor'

Fotoğraf seçerken çaba gösterme ve alacağı tepkileri düşünmenin, fotoğraflar üzerinde düzenlemeler yaparak paylaşmanın, beden hoşnutsuzluğu ve yeme bozukluklarıyla ilişkili olabildiğini ifade eden Prof. Dr. Yasemen Işık, şunları kaydetti: