Rusya’nın Ukrayna’ya müdahalesi pek çok tartışmayı beraberinde getirdi. Bu müdahale devletleri ikiye böldüğü gibi sosyal medyayla birlikte bireyleri de etkiledi. Batı medyasını takip eden insanlar Rusya’ya ateş püskürürken olayları iki taraflı görmeyi başarabilenler sosyal medyadaki paylaşımlara itidalli yaklaşmaktadır. Rusya ve Ukrayna olayında taraf olan insanlar sosyal medyada birbirilerini linç ederken sosyal medya aplikasyonları olan Tiktok, Youtube, Facebook, Google ve Twitter nasıl bir politika izlemektedir? Sosyal medyadaki paylaşımları takip ederek meseleyi derinlemesine mercek altına aldım.
DEZENFORMASYONDA LİDER TWITTER
Yanıltıcı video ve fotoğraflarda başı Twitter çekiyor. Örneğin, Rusya'nın Ukrayna'yı işgal etmesinin ardından çeşitli Twitter hesapları tarafından paylaşılan bir video, "Rusların Ukrayna’ya uçaksavar füzeler attığı" şeklinde yayıldı. Gerçekte görüntüler Rus ortaklı ‘Gaijin Entertainment’ tarafından geliştirilen ‘War Thunder’ video oyununa ait görüntülerdi. Twitter’da eski videolara dair görüntüler, Ukraynalı yetkililerin yedi Rus askeri uçağını düşürdüklerini açıkladıktan sonra da devam etti. Hemen Twitter’da düşen bir uçağa dair fotoğraf paylaşıldı. Hâlbuki herkesin paylaştığı o fotoğraf, 2017’de bir blog'da yayımlanmıştı. Belki de fotoğrafın tarihi daha da eski…
Yine Twitter’da Ukrayna'da çekildiği iddia edilen bir başka video ise Türk kullanıcılar tarafından da çokça paylaşıldı. Ama görüntü 2020'de Beyrut'ta en az 218 kişinin ölümüne neden olan patlamaya aitti. Ayrıca Rus ordusunun 2018 yılında gerçekleştirdiği Vostok-2018 tatbikatı sırasında çekilen görüntüler de 'Ukrayna'dan anlık' şeklinde Twitter’da yüzlerce kez paylaşıldı ve hâlâ bazı hesaplarca paylaşılmaya devam ediyor.
Twitter izlediği politika gereği pek çok kurum veya şahısa sansür uygulamaktadır.
TWITTER’DAN SPUTNİK SANSÜRÜ
Sosyal paylaşım sitesi Twitter'dan, Rus medyasına yönelik yeni bir sansür hamlesi daha geldi. Sputnik ve Russia Today'in hesaplarına daha önce 'Rusya devletine bağlı medya' etiketiyle kısıtlama getiren Twitter, Rus medyasına yeni bir sansür uygulama kararı aldı. Bundan sonra kullanıcıların Sputnik ve RT'den yaptığı paylaşımların da görünürlüğüne Twitter'dan müdahale edilecek. Rusya'nın Donbass operasyonunun başlamasından bu yana, Sputnik ve RT'den 45 bin linkinpaylaşıldığını aktaran Twitter, bu paylaşımların daha önce Rusya devletine bağlı medya kuruluşu olarak etiketlenen hesaplardan ziyade medya kuruluşlarının Twitter'daki takipçilerinden geldiğini belirtti.
Twitter daha önce de Rus medyasına sansür kararı almış, Sputnik ve RT'nin hesaplarına 'Rusya devletine bağlı medya' kısıtlaması getirmişti. Söz konusu kısıtlamayla medya kuruluşlarının Twitter paylaşımlarının görünürlüğüne sansür uygulanmıştı.
Sputnik Türkiye’nin Haberi Koordinatörü gazeteci Elif Sudagezer'in Twitter hesabına da 'Rusya devletine bağlı medya' ibaresi eklendi.
Diğer yandan, Twitter Safety hesabından yapılan açıklamada, Ukrayna ve Rusya'da reklamların geçici olarak askıya alındığı ifade edildi. Açıklamada, söz konusu adımın kamu güvenliği bilgilerinin görünürlüğünü sağlamak ve reklamların bu bilgilerin önemini azaltmaması için atıldığı belirtildi.
Twitter Ceo’su Parag Agrawal Twitter adresinden Ukrayna-Rusya kriziyle ilgili şu ana kadar bir açıklama yapmamıştır.
YOUTUBE’NİN SANSÜR POLİTİKASI
YouTube’da da durum pek farksız değil. Youtube’daki kısa ve uzun videolarda Rusya’nın acımasızca Ukrayna’ya saldırdığı görüntüleri yayımlanmaktadır. Ancak görüntüler incelendiğinde bunların çok daha önce kayıt altına alınmış görüntüler olduğu ortaya çıktı. YouTube Shorts’da viral olan bir videoda "Rus hava saldırısı sırasında oluşan yangınların Ukrayna’nın Luhansk şehrindeki elektrik santralinde zincirleme reaksiyona neden oldu" açıklamasıyla verildi. Fakat video, aslında 2015 yılında Çin'in Tianjin kentinde meydana gelen bir yangına aitti.
Sansürde YouTube’da Twitter’la aynı çizgide yer almaktadır. Youtube Twitter gibi Ukrayna krizinde Rusya karşıtı bir çizgide yer almaktadır. YouTube, Rusya'nın Ukrayna'ya saldırısı nedeniyle Rus devleti yayın organları Russia Today ve Sputnik'in Avrupa'da yayın yapan YouTube kanallarını bloke etme kararı aldıklarını duyurdu. Ayrıca YouTube, Rusya'nın Ukrayna'ya saldırısı nedeniyle Rus devlet medyasının reklam yayımlaması ve para kazanmasını askıya aldı. YouTube'da söz konusu kanalların önerilmesinin de sınırlandığını belirten Shadloo, Ukrayna hükümetinin talebi doğrultusunda Ukrayna'da bu kanallara erişimin engellendiğini kaydetti.
Bu arada bir YouTube yetkilisi, son günlerde "eş güdümlü aldatıcı uygulamalara" karşı kurallar gibi platformun politikalarını ihlal eden yüzlerce kanalı kapattığını ve binlerce videoyu kaldırdığını duyurdu.
Youtube Ceo’su Susan Wojcicki, Ukrayna-Rusya krizi ile ilgili çalışanlarının can güvenliğine dair endişe taşıdıkları ve gerekli önlemleri almaya çalıştıklarına dair bir açıklama yaptı.
GOOGLE’IN TUTUMU
Google Sözcüsü Michael Aciman, Rus devlet medyasına ait birçok kanalın Google'ın reklam hizmetleri vasıtasıyla reklam yayımlaması ve para kazanmasına ara verildiğini açıkladı. Aciman, gelişmelerin bilfiil izlendiği ve ihtiyaç halinde gerekenlerin yapılacağını ifade etti.
Google, Ukrayna-Rusya Savaşı nedeniyle harita uygulaması olan Google Maps'i askıya aldığını duyurdu. Haber sitesi Vice News'e göre, Ukrayna-Rusya savaşının başladığı günden bu yana, askeri birlikler ve sivillerin hareketlerinin "Google Maps" uygulamasından takip edildiğine dair şikayetler oldu. Bunun üzerine Google, Ukrayna'da canlı trafik verisi ve mağaza ile restoran gibi yerlerin yoğunluğu hakkında canlı olarak sağladığı verileri tüm dünyada geçici olarak durdurdu. Google, bunun halkın güvenliği için yapıldığını belirtti.
Google Ceo’suSundar Pichai Twitter adresinden Ukrayna-Rusya kriziyle ilgili şu ana kadar bir açıklama yapmamıştır. Ancak Google’ın CEO’su Sundar Pichai, üst düzey Avrupa Birliği yetkilileriyle Rus dezenformasyonuna nasıl karşı koyulacağı konusunda da konuştu
FACEBOOK’TAN RUSYA’YA YAPTIRIM
Facebook’un çatı şirketi Meta, geçtiğimiz günlerde Rusya devlet medyasına yaptırım uygulamıştı. Meta’nın Güvenlik Politikası Başkanı Nathaniel Gleicher, devletin finanse ettiği yayın kuruluşlarının sosyal medya platformlarında reklam yayınlamalarını veyaparakazanmalarını yasakladıklarını duyurmuştu.
Rusya’nın iletişim düzenleyicisi Roskomnadzor, ABD sosyal medya devi Facebook’u “sansürle” suçlayarak Rus medyasına getirdiği kısıtlamalara yanıt olarak Facebook’un bağlı olduğu Meta platformlarına erişimi kısmen sınırladığını açıkladı.
INSTAGRAM’DA SAHTE PAYLAŞIMLAR
Instagram kullanıcıları, çoğu sahte olan Ukrayna savaş görüntülerinden reklam parası kazanıyor. Uzmanlar, hesapların uzun vadede yanlış bilgileri geniş çapta yayma potansiyeline sahip olduğunu söylüyor. Dijital medya ve kültür üzerine araştırmalar yapan Tilburg Üniversitesi profesörü Saif Shahin Insider’a verdiği demeçte, “Zaten çok az bilginin mevcut olduğu bir konuda halkı yanlış bilgilendiriyorlar” dedi.
Instagram Ceo’su Adam Mosseri’nin Twitter hesabında Ukrayna Başbakan Yardımsısı ve Ukrayna Dijital Dönüşüm Bakanı Mykhailo Fedorov’un “Savaş Suçlularına Metaverse’de yer yok” paylaşımını retweetlediği görüldü.
Instagram’da diğer sosyal medya aplikasyonları gibi Russia Today ve Sputnik'e erişimin kısıtlanacağını açıkladı. Ayrıca Rusya’ya reklam yasağı da getirileceği belirtildi.
TİKTOK VE DEZENFORMASYON
Yanlış bilgilerin servis edildiği bir başka platform da TikTok… 5 milyondan fazla izlenen bir videoda, iki Rus askerinin paraşütle Ukrayna’ya indikleri görülüyor. Fakat Rus silahlı kuvvetleri üyesi gibi görünen bu iki kişi aslında asker değil. Görüntü, 2015 yılında bir paraşüt eğitmeni tarafından çekilmiş. Tik Tok’ta her ne kadar Ukrayna yanlısı paylaşımlar daha yoğun olarak görülse de Rusya yanlısı paylaşımlar da yok değil. Örneğin; Rusya’daki tiktokerler ardı ardına aynı cümleleri kullanarak Putin’in işgaline destek verdi.
Tik Tok Ceo’su Shou Zi Chew ise sosyal medya hesaplarında Ukrayna-Rusya krizine dair herhangi bir paylaşımda bulunmamıştır. Shou Zi Chew Çinlidir ve ülkesinin dış siyasetine göre ileriki süreçte fikirlerini açıklayabilir.
SONUÇ OLARAK
Bazı iddialara göre Instagram, Twitter, Youtube ve Facebook gibi sosyal medya devleri AB ve ABD’nin baskılarıyla Rusya’ya yaptırım uygulama kararları almıştır. Ancak son dönemde Google’ın CEO’su Sundar Pichai’nin, üst düzey Avrupa Birliği yetkilileriyle Rus dezenformasyonuna nasıl karşı koyulacağı konusunda konuşması bu iddiaları kuvvetlendirmektedir.
Girayalp Karakuş
Haberi Kaynağından oku: Oda TV
Not : Bu haber ODATV internet sitesinden, Yeniistiklal.com editörlerinin hiçbir editoryal müdahalesi olmadan otomatik olarak geldiği şekliyle alınmıştır. Bu haberlerin hukuki muhatabı haber kaynaklarıdır. Haberlerle ilgili her tür şikayetinizi [email protected] adresimize gönderebilirsiniz.
Yorum Yazın